Το αρχαίο DNA «μίλησε»: Οι νέες μελέτες για την ιστορία Ελλάδας, Νότιας Ευρώπης και Ανατολίας

Τεχνολογία


Αναλύθηκαν τα αρχαία γονιδιώματα 777 ανθρώπων των τελευταίων 11.000 ετών (μεταξύ αυτών αρκετών ατόμων από την ευρύτερη περιοχή του Αιγαίου κατά τη μυκηναϊκή εποχή).

Τρεις νέες επιστημονικές μελέτες αρχαίου DNA, με τη συμμετοχή πολλών Ελλήνων επιστημόνων και επικεφαλής έναν Έλληνα της διασποράς, παρουσιάζουν την πιο ολοκληρωμένη μέχρι σήμερα παλαιογενετική ιστορία του λεγόμενου Νότιου Τόξου, της περιοχής που θεωρείται το “λίκνο του Δυτικού πολιτισμού” και η οποία περιλαμβάνει την Ελλάδα, εκτεινόμενη από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι την Ανατολία (σημερινή Τουρκία), την Ποντική Στέππα, τη Μέση Ανατολή (Λεβάντε) και τη Δυτική Ασία.

Μέχρι πρόσφατα το μεγαλύτερο μέρος της αρχαίας ιστορίας του Νότιου Τόξου βασιζόταν σε αρχαιολογικά ευρήματα και σε ιστορικές περιγραφές. Πλέον οι πρόοδοι στην “ανάγνωση” (αλληλούχιση) του αρχαίου γενετικού υλικού παρέχουν μια νέα σημαντική πηγή πληροφοριών για το παρελθόν. Οι νέες μελέτες θεωρούνται ένα σημαντικό ορόσημο για την αρχαιογενετική έρευνα, αν και οι ερμηνείες των ευρημάτων πιθανώς αποτελούν μια πρόκληση για περαιτέρω μελέτη στο μέλλον.

Οι έρευνες, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό “Science”, ανέλυσαν τα αρχαία γονιδιώματα 777 ανθρώπων των τελευταίων 11.000 ετών από την ευρύτερη περιοχή (μεταξύ αυτών αρκετών ατόμων από την ευρύτερη περιοχή του Αιγαίου κατά τη μυκηναϊκή εποχή) και αποκαλύπτουν πόσο πολύπλοκη είναι η ιστορία των πληθυσμών από τις πρώιμες γεωργικές κοινωνίες μέχρι τα χρόνια μετά τον Μεσαίωνα.

Οι τρεις μελέτες, με επικεφαλής τον Έλληνα γενετιστή Ιωσήφ Λαζαρίδη της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, συνεργάτη του διακεκριμένου καθηγητή γενετικής David Reich, “χτίζουν” μια λεπτομερή γενετική ιστορία του Νότιου Τόξου από την Νεολιθική εποχή (περίπου 10.000 χρόνια π.Χ.) μέχρι την Οθωμανική περίοδο (περίπου 1.700 μ.Χ.), ρίχνοντας φως στις πολύπλοκες μεταναστεύσεις και αλληλεπιδράσεις μεταξύ πληθυσμών, βγάζοντας το συμπέρασμα ότι μέχρι τώρα είχε δοθεί μια μάλλον ανακριβής εικόνα για τους πρώιμους Ινδο-Ευρωπαϊκούς πολιτισμούς.

Η πρώτη μελέτη (“Η γενετική ιστορία του Νότιου Τόξου: Μια γέφυρα μεταξύ Δυτικής Ασίας και Ευρώπης”) εστιάζει στην περίοδο πριν 5.000 έως 1.000 π.Χ. και, μεταξύ άλλων, αποκαλύπτει μεγάλες γενετικές ανταλλαγές ανάμεσα στην Ευρωσιατική Στέπα (κυρίως τους ποιμενικούς λαούς Γιαμνάγια της Ποντικής Στέπας της τρίτης χιλιετίας π.Χ.) και στο Νότιο Τόξο και φωτίζει περισσότερο την προέλευση της ινδο-ευρωπαϊκής γλώσσας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι Γιαμνάγια εγκαινίασαν μια αλυσίδα μεταναστεύσεων που συνέδεσαν την Ευρώπη με την Ανατολή. Μερικοί μάλιστα βαλκανικοί λαοί πριν 4.500-5.000 χρόνια όφειλαν σχεδόν όλα τα γονίδια τους σε αυτές τις μετακινήσεις.

Οι Γιαμνάγια εκτιμάται ότι έφθασαν στην Ελλάδα μεταξύ 1500-1000 π.Χ. Οι…



Πηγή Skai